Ooit gehoord van het -prettig leesbare- boekje ‘De kunst van Kaizen’ van Robert Maurer, hoogleraar aan de medische faculteit van UCLA? Aan de hand van een heldere uitleg, aansprekende voorbeelden en passende spreuken, legt hij uit hoe je met kleine stappen naar grote doelen kunt toewerken.

Geïnteresseerd? Lees dan vooral door. Kent u het al? Dan ben ik benieuwd wat u ervan vond. Uw reactie is welkom.

Terug van vakantie

Na mijn welverdiende vakantie deze zomer brak al snel het onvermijdelijke moment aan om de gewone dagelijkse bezigheden als sporten en werken weer op te pakken, maar dat bleek niet mee te vallen. Mijn lichaam was nog gewend aan het vakantie-tempo. Mijn werk, daar zat ik de eerste dag alweer helemaal in, maar dat sporten, dat was een ander verhaal. Het was tijd voor ‘De Kunst van Kaizen’, mijn redding, en die van vele anderen.

Re-integratietraject in het klein

Bijna trapte ik in de valkuil. Ik stelde mezelf tot doel om direct weer op het oude niveau te beginnen met sporten: een uur fitnessen, een groepslesje Pilates en daarna nog een half uurtje zwemmen. Ik werd al moe als ik eraan dacht….Dus ging ik niet.

Waarschijnlijk heel herkenbaar voor velen. Onlangs realiseerde ik me dat mijn situatie vergelijkbaar was (hoewel op ander vlak) met mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. De parallel trok ik doordat ik tot voor kort als coach bij een re-integratiebureau werkte. Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt zijn vaak al jaren uit het arbeidsproces en zij worden geacht om binnen afzienbare tijd weer klaar te zijn voor werk. Laten we Koos Werkloos als voorbeeld nemen. Lees over zijn fictieve ervaringen met Consulent 1 en Consulent 2.

Het zweet breekt Koos uit, want hij zit al jaren thuis. Hij kent de arbeidsmarkt helemaal niet meer, en zijn laatste baan was een grandioze mislukking, waardoor hij zijn zelfvertrouwen kwijt is. Hij ziet de wereld van het werk als een grote, zwarte donderwolk op hem afkomen. Hij voelt zich geïntimideerd en reageert daarop door luid en ongenuanceerd te protesteren. De consulent schrijft in zijn rapportage: “Kans op terugkeer op de arbeidsmarkt schat ik in als zeer gering. Cliënt is niet gemotiveerd.”

Trots stapt Koos de deur uit bij consulent 2. Het is nog spannend, maar hij heeft er zin in! Hij heeft al heel veel kleine stappen genomen die goed te overzien waren, en is zo een stuk dichter bij het uiteindelijke doel gekomen: werk vinden. Consulent 2 zal niet genoeg hebben aan één gesprek, maar wat levert op de lange termijn meer op?

De kunst van Kaizen

Grote veranderingen komen tot stand door kleine stapjes te nemen in de richting van je doel. Kleine stappen omzeilen de automatische weerstand van de hersenen tegen nieuw gedrag. Het doel: Verander je leven zonder angst en tegenslag. Concreet betekent dit:

• Stel eenvoudige vragen
• Denk eenvoudige gedachten
• Voer simpele acties uit
• Los kleine problemen op
• Geef jezelf kleine beloningen
• Herken kleine momenten

De directeur van het re-integratiebureau waar ik voorheen werkte geloofde erin en gaf de Kunst van Kaizen aan alle coaches, mét huiswerk: lees het boek en doe er wat mee. En dat heb ik gedaan. Het boekje heeft vanaf dat moment voortdurend invloed (gehad) op mijn manier van coachen.

En met dat sporten van mij is het ook goed gekomen. Ik zit weer bijna op mijn oude niveau. Ik ben goed bezig, in kleine stapjes!

“Een reis van duizenden kilometers moet met de eerste stap beginnen”. Lau-Tse

Veel leesplezier!

Bron: Van twaalf tot achttien

Ouderbetrokkenheid is cruciaal

Onderzoek van Desforges & Abouchaar toont aan hoe groot de invloed van school en ouders is op leerlingen van verschillende leeftijden. Het schoolsucces van een zevenjarig kind wordt voor 29 procent bepaald door zijn ouders en voor vijf procent door de school. Naarmate het kind ouder wordt, verschuift deze verhouding. Bij een elfjarig kind is de invloed van de ouders 27 procent en de invloed van school 21 procent. Bij een zestienjarige leerling wordt het prestatiesucces nog voor 14 procent bepaald door de ouders en voor 51 procent door de school. Conclusie: ouders spelen ook in het voortgezet onderwijs een belangrijke rol.

Ook Robert Marzano concludeerde uit een meta-analyse op onderwijsonderzoek van de laatste 35 jaar dat de rol van ouders één van de belangrijke succesfactoren is in de leerprestaties van kinderen. Het is niet voor niets dat het ministerie ouderbetrokkenheid tot een speerpunt in het beleid heeft gemaakt.

Van twaalf tot achttien maakt in het oktobernummer gebruik van de ervaringen van het CPS te Amersfoort (gasthoofdredacteur is Peter de Vries) en de Parent Teacher Association uit Amerika om in het themanummer Ouderbetrokkenheid in het vo, docenten en (midden)management op de hoogte te brengen van de stand van zaken en de mogelijkheden om de samenwerking tussen school en ouders te versterken. In dat proces past geen dwang. Inzicht in de kansen en mogelijkheden biedt de school én de ouders perspectieven voor de invulling van de opdracht tot intensievere samenwerking. De succesformule: betrek de ouders van meet af aan als gelijkwaardige gesprekspartner in de discussie om te komen tot die intensievere samenwerking tussen school en ouders. De winst die de samenwerking genereert is te belangrijk om te laten liggen.

Special ouderbetrokkenheid

Standaarden vergemakkelijken samenwerking met ouders
Uitnodigingen voor een ouderavond zijn niet vrijblijvend geformuleerd
In de Verenigde Staten helpen de standaarden van de Parent Teacher Association om te komen tot een goede en praktische vorm van ouderbetrokkenheid. Zo worden ouders medeverantwoordelijk voor het onderwijsproces van de leerlingen. Amerikaanse scholen en docenten die effectief investeren in ouderbetrokkenheid, ervaren de samenwerking met ouders als een verlichting.

Waarom zou ik mijn kind op die school plaatsen?
Ouders zijn de beste ambassadeurs
Je kunt de beste school van Nederland zijn, maar wanneer niemand dat weet, heb je er weinig aan. Zorg dus dat ouders de beste ambassadeurs van de school zijn.

Ouder en leraar; lastig?
Ik verwonder me over de betrokkenheid van ouders
Onderwijs is zaak voor ouders én leraren vindt Cor Verheul. Als ouder en leraar heeft hij aan den lijve ervaren dat die rollen niet altijd gemakkelijk op elkaar aansluiten. Als vader van twee kinderen heeft hij zich regelmatig verbaasd over wat de school allemaal van ouders vroeg. Maar ook over het feit dat al die ouders zich zo veel met de school bemoeiden.

Ouderovereenkomst of onderwijsconvenant?
In het onderwijs gaat het om rechten die je niet kunt inbinden met schoolregels
Ouderbetrokkenheid kan niet worden afgedwongen. Het is zeer de vraag of een toename van regels en afspraken leidt tot een betere samenwerking tussen ouders en school. Zou een ouderovereenkomst wel werken?

Communiceren met ouders
Oordeel niet, probeer liever te begrijpen wat je ziet of wat de ander doet
Zijn de ouders van je leerlingen nauwelijks betrokken, of ze zijn te kritisch? Een constructieve houding gaat vanzelf als ze betrokken zijn, maar bij kritische ouders is dat lastiger. Wat een school en een docent kunnen doen en wat daarvoor nodig is.

Schoolcontactpersonen bestrijden angst en onkunde
Docenten kunnen vaak niet meer tijd besteden aan oudercontacten
Vmbo scholen in de grote steden geven aan dat de meeste leerlingen van allochtone afkomst zijn. Veel van hun ouders schrikken terug voor het contact met de scholen, vaak uit schaamte omdat zij de schoolcultuur en het onderwijssysteem moeilijk doorzien. In Utrecht worden schoolcontactpersonen ingezet om hen toch naar school te krijgen.

Ouderbetrokkenheid meetlat voor kwaliteit
Ouders zijn niet lastig, maar zijn een belangrijk klankbord
Veel (soms zelfbenoemde) experts geven hun mening over het onderwijs. Iedereen heeft er zo lijkt het verstand van. In je school kun je er vaak niets mee. Ouders zijn dan bij uitstek de partij die je kunt vragen hoe het er voor staat met het onderwijs in jouw schoolorganisatie.

Van tienminutengesprek naar elo-les
Door ouders toegang te geven tot de elektronische leeromgeving, geef je ze op een laagdrempelige manier de mogelijkheid tot betrokkenheid
Communiceren met ouders; je zou denken dat dat met de communicatiemiddelen van de 21ste eeuw geen probleem hoeft te vormen. Maar is dat wel zo? Is er een rol voor ict in ouderbetrokkenheid? Twee actieve scholen, een projectmanager en een onderzoeker laten hun licht erover schijnen. “Tegenwoordig is de vraag niet: heb je een computer, maar: hoe maak je er gebruik van?”

Contact met allochtone ouders
In sommige culturen mag je een ander niet lastig vallen met je sores
Nazifah komt regelmatig te laat, Youssef respecteert geen grenzen. Aisha is erg teruggetrokken en het schoolgeld van Hanane wordt niet betaald. Tijd voor een oudergesprek. Maar hoe kan zo’n gesprek met allochtone ouders soepel verlopen?

Special Ouderbetrokkenheid bestellen

Scholen kunnen tegen korting extra nummers bestellen van de oktobereditie van Van twaalf tot achttien. Stuur een mail naar de abonneeservice met vermelding van het verzend- en factuuradres en het aantal nummers dat u wil bijbestellen.

“Goede ouder-school relaties zijn minstens zo belangrijk als taal en rekenen.” Dat was de stelling van Micha de Winter bij Avond van het Onderwijs (3 oktober Ned. 2) gepresenteerd door Clairy Polak en Johan Overdevest. Micha de Winter ligt zijn stelling toe: “Ouders die het belangrijk vinden dat hun kinderen op school goed presteren doen er goed aan om regelmatig met de school te overleggen. Schoolprestaties en ouderbetrokkenheid blijken immers hand in hand te gaan. En dit geldt ook in omgekeerde richting: een ‘opbrengstgerichte school’ heeft de goede samenwerking met ouders nodig om haar doelstellingen te kunnen realiseren.” Zijn opponent, Jan Blokker, vindt dat een school een instelling is waar kinderen naartoe worden gebracht om zich te ontwikkelen en te leren, liefst zoveel en zo breed mogelijk. Iedere afleiding van het hoofddoel is een hinder. Hij is daarom ook van mening: “Ouders zijn in het onderwijsproces geen partij, zij staan buiten de school.”

Ouder als luchtverkeersleiding

Als ouder nam ik deel aan het debat. Ik kon mij niet vinden in de uitspraak van Jan Blokker. Als een piloot zou zeggen: “De luchtverkeersleiding is geen partij in het vliegproces.”, dan zouden we niet zo snel in het vliegtuig stappen. In het onderwijs zijn de ouders de luchtverkeersleiding en de leerkrachten de piloten. Ouders zijn de expert van het kind, wij hebben het overzicht wat er allemaal in het leven van het kind gebeurt. Een kind is immers maar 28 van de 168 uur per week op school, daarna is hij onder andere thuis, op de buitenschoolse opvang, muziekschool of sportvereniging. Het is daarom een illusie te denken dat kinderen alleen op school leren. De leerkrachten zijn de piloten, zij zijn experts op het gebied van onderwijs en als ouder wil ik absoluut niet op de stoel van de leerkracht gaan zitten. Wel zou ik elkaar willen erkennen als expert en gelijkwaardig willen samenwerken, pas dan kunnen we het beste uit kinderen halen.

Noodlanding

Mijn zoon is letterlijk gecrasht op een school. Hij scoorde zeer hoog op citotoetsen. Omdat de aandacht op de school alleen op onderwijs lag, boden ze hem vervolgens nog meer cognitief en moeilijk werk aan. Hij had echter behoefte aan creativiteit. Zijn motivatie voor school nam af, hij kreeg lichamelijke klachten en hij wilde zelf naar een andere school, ondanks dat hij daarvoor een hoge prijs moest betalen: afscheid nemen van zijn vertrouwde omgeving, zijn klas. Voor mij als ouder bepaalt niet alleen kennis de kwaliteit van het onderwijs, maar ook het emotioneel welbevinden van het kind. Kinderen zitten thuis in een veilige omgeving en uiten daar veel meer dan dat ze dat op school doen. Samenwerking tussen school en ouders is voor mij dan ook geen vraag, maar een must.

Samenwerken? Waarom?

Laten we een voorbeeld nemen aan de PTA (Parent Teacher Association) in Amerika. Dr. Joyce Epstein heeft in meerdere onderzoeken aangetoond dat ouderbetrokkenheid de sociaal emotionele ontwikkeling en prestaties van de leerling positief beïnvloedt. En dat is voor mij als ouder meer dan logisch, maar is dat voor heel Nederland ook zo logisch?

Onderwijs begint thuis!

Uit onderzoek van de Radboud Universiteit Nijmegen en de Onderwijs Innovatie Groep (OIG), onder 3.000 ouders en leerlingen en 2.500 leerkrachten, blijkt dat ouders behoefte hebben aan een informele ruimte waarin ouders met leraren kunnen spreken. Hiermee willen de ouders de kloof overbruggen die tussen hen en de scholen bestaat. De Nijmeegse onderwijskundige Frederik Smit ligt het onderzoek toe: “Ouders ervaren een muur tussen hen en de school. Deze muur dient afgebroken te worden om de leerprestaties te bevorderen op school.” Volgens Minister Bijsterveldt dienen ouders zich meer te bemoeien met het niveau van taal en rekenen van hun kinderen. Van Bijsterveldt roept daarom alle ouders op: “Ouders zijn belangrijk. Onderwijs begint thuis! Door thuis meer aandacht aan onderwijs te besteden kunnen leerlingen beter presteren op school”, aldus de minister. “Ook hulp bij huiswerk, op tijd naar bed en een goed ontbijt doen wonderen voor kinderen”, stelt ze. “Zonder ontbijt gaat de motor niet draaien. Scholen zouden betere afspraken met ouders moeten maken. Ouders verwachten te veel van de school, maar ze moeten zelf ook meewerken. Dan kunnen ze een wezenlijke bijdrage leveren.”

Veilig geland!

Wat ben ik als ouder blij met de uitspraak van de Minister. Net als dat de luchtverkeersleiding en de piloot elkaar nodig hebben om het vliegtuig veilig aan de grond te zetten, hebben ouders en leerkrachten elkaar nodig om een kind veilig en goed geschoold in de maatschappij te zetten. Wil je deze gelijkwaardige samenwerking als school en ouder aangaan? Klascontact, een digitaal platform voor ouders, leerkrachten en schoolleiding, biedt een unieke mogelijkheid om naast het persoonlijke contact, de communicatie laagdrempelig en transparant te houden. Daarnaast reikt Stichting LLO (Leraar, Leerling, Ouders) scholen duidelijke richtlijnen aan om de samenwerking met ouders en leerlingen handen en voeten te geven. Voldoet u aan de tien criteria van Stichting LLO? Dan worden uw inspanningen beloond met een keurmerk! Zo zijn we zeker dat kinderen niet crashen op school, maar veilig in onze maatschappij landen!

Deel uw mening!

Wat draagt voor u bij aan de kwaliteit van het onderwijs? In welke van onderstaand stelling kunt u zich het best vinden?

• Ouders zijn in het onderwijsproces geen partij, zij staan buiten de school.
• Goede ouder-school relaties zijn minstens zo belangrijk als taal en rekenen.

U kunt de uitzending van Avond van het Onderwijs (3 oktober Ned. 2) hieronder terugkijken.

Hoe worden social media ingezet in de zoektocht naar werk? Uit steekproeven blijkt dat hier voor lager opgeleiden nog zeer weinig over bekend is. Zijn social media alleen geschikt voor hoger opgeleiden? Heeft u zelf onlangs werk gezocht of helpt u cliënten naar werk? Hoe doet u dat? Wij doen een onderzoek en zijn benieuwd naar uw mening!

Op 1 december vindt het Kennispodium 2011 plaats met thema: Werk en Technologie. Op deze dag delen wij de uitkomst van dit onderzoek in een panel discussie met o.a. UWV en ITpreneurs. Door het invullen van de vragenlijst (10 minuten) maakt u bovendien kans op een gratis toegangskaart tot de conferentie!

De enquete is afgesloten. Iedereen bedankt voor het meedoen!

Wat is cloud computing?

Cloud computing betekent dat je data opslaat in de cloud. Data kan van alles zijn: e-mail, documenten, notities en muziek. Veel mensen maken gebruik van cloud computing zonder dat ze het weten met bijvoorbeeld Hotmail, YouTube, Dropbox en Google Docs. Je bestanden staan ‘in de cloud’. De cloud is een server (computer bedoeld voor opslag) die ergens op de wereld staat. Vaak worden je bestanden op meerdere servers opgeslagen, zodat je altijd een back-up hebt.

Een ander voordeel van cloud computing is dat je je bestanden online opslaat, waardoor je er altijd (als je internet hebt) bij kunt. Op elke computer, smartphone, tablet of desktop kun je bij dezelfde documenten. Dit is erg handig als je op verschillende apparaten werkt.

Wat voor computeraar ben jij?

Cloud computing is voor sommige mensen een must en andere mensen kunnen het (nog even) aan hun voorbij laten gaan. Wanneer is cloud computing voor jou een uitkomst? Doe deze QuickScan:

De uitslag

Heb je minder dan driemaal ‘ja’ geantwoord? Dan ben je weinig ‘on the road’ en werk je vast veel vanuit één werkplek en computer. Voor jou wegen de voordelen waarschijnlijk (nog) niet op tegen de nadelen.

Heb je tussen de drie en vijf keer ‘ja’ geantwoord? Dan raad ik je aan je verder te verdiepen in cloud computing. Welke mogelijkheden zijn er? Welke diensten worden aanbevolen? Wat zijn de nadelen? Op Wikipedia kan je hier meer over lezen.

Heb je zes maal of vaker ‘ja’ geantwoord? Dan bestaat er geen twijfel, jij kunt optimaal gebruik gaan maken van de cloud! Ben je IT’er en dan kun je trainingen volgen en jezelf zelfs opleiden tot ‘cloud professional’.

Verschillende begrippen

Het is goed om een aantal begrippen te onderscheiden: ouderbetrokkenheid, ouderparticipatie en ouderverantwoordelijkheid.

Ouderparticipatie

We spreken van ouderparticipatie wanneer ouders meedoen met activiteiten, hand- en spandiensten verrichten. In Nederland kennen we in het basisonderwijs bijvoorbeeld de zogenaamde ‘luizenmoeders’, moeders die kinderen controleren op hoofdluis, ‘leesmoeders’ en ‘computermoeders’ die leerlingen ondersteunen bij het lezen of het werken met de computer. Ouders zijn dus op school aanwezig.

Ouderbetrokkenheid

Er is sprake van ouderbetrokkenheid als uit het gedrag van ouders blijkt dat zij zich gedeeld verantwoordelijk voelen voor de schoolontwikkeling van hun kinderen. Dat houdt in dat de ouders (emotioneel) betrokken zijn bij de ontwikkeling van hun kind, bij zijn school en zijn leraar. De ouders tonen belangstelling, scheppen voorwaarden voor het huiswerk maken en begeleiden hun kind daarbij zo nodig. Maar ook bezoeken zij bijeenkomsten voor ouders en tonen zij respect voor de leraar. Kortom: ouderbetrokkenheid gebeurt vooral thuis en is zowel van belang in het voortgezet onderwijs als in het primair onderwijs.

Veel scholen voor voortgezet onderwijs communiceren minder met ouders naarmate de leerlingen ouder worden. Men is soms geneigd ouders meer buiten de deur te houden.

Ouderverantwoordelijkheid

De leerling is nu toch groot genoeg? We lossen het zelf wel met hem op, daar hebben we geen ouders voor nodig.

Maar ook hier worden twee termen door elkaar gehaald: (emotionele) ouderbetrokkenheid en ouderverantwoordelijkheid. Ouderverantwoordelijkheid neemt af naarmate het kind ouder, volwassener wordt. Ouderbetrokkenheid blijft echter altijd bestaan, ongeacht de leeftijd van ouders en kinderen.

Als we spreken over een goede relatie tussen school en ouders in het belang van het kind, dan gaat het vooral om ouderbetrokkenheid.

Wetenschappelijk onderzoek

Er is maar één reden om fors te investeren in ouderbetrokkenheid, namelijk omdat de leerling er beter van wordt. Dat is aangetoond door wetenschappelijk onderzoek. Hieronder staan de conclusies van tal van wetenschappelijke onderzoeken op een rij.

1. Uit meerdere Britse en Amerikaanse onderzoeken blijkt dat ouderbetrokkenheid een significant positief effect heeft op het functioneren van leerlingen binnen school, op hun cognitief functioneren, hun schoolprestaties en hun werkhouding. Dit geldt voor leerlingen van alle leeftijden, ongeacht de economische en etnische achtergrond van het gezin en het opleidingsniveau van de ouders (Smit e.a., 2006).
2. Er bestaat een relatie tussen leerprestaties en de invloed van ouders. Desforges & Abouchaar (2003) maken inzichtelijk hoe groot de invloed van school en ouders is op verschillende leeftijden. Het schoolsucces van een zevenjarig kind wordt voor 29 procent bepaald door zijn ouders en voor 5 procent door de school. Naarmate het kind ouder wordt, verschuift deze verhouding. Bij een elfjarig kind is de invloed van de ouders 27 procent en de invloed van school 21 procent. Bij een zestienjarige leerling wordt het prestatiesucces nog voor 14 procent bepaald door de ouders en voor 51 procent door de school. Conclusie: ook al wordt de invloed van ouders minder naarmate een kind ouder wordt, zij hebben in het voortgezet onderwijs nog steeds een aanzienlijke rol.
3. Robert Marzano, een Amerikaanse onderwijswetenschapper, voerde een meta-analyse uit op onderwijsonderzoek van de laatste 35 jaar. Hij concludeert dat de thuissituatie, en dus ook de rol van ouders, één van de belangrijke succesfactoren is in de leerprestaties van kinderen (Marzano, 2003).
4. Ouderbetrokkenheid heeft een positief effect op het sociaal functioneren van leerlingen, stellen onder meer Smit e.a. (2006) en Henderson & Mapp (2002) op basis van onderzoek vast.
5. Meer ouderbetrokkenheid heeft een positieve invloed op het schoolklimaat. Ook zorgt het voor meer openheid: de school gaat zich meer richten op haar omgeving (Smit e.a., 2006).
6. Verwachtingen spelen in het onderwijs een grote rol. Vaak hebben leraren verkeerde verwachtingen van de ondersteuning van ouders; ze overschatten de ondersteuning van ouders uit hogere sociale milieus en onderschatten de ondersteuning van allochtone ouders. Deze verwachtingen die ze van ouders hebben, beïnvloeden óók hun verwachtingen van de prestaties van leerlingen. Docenten die meer verwachten van de ondersteuning van ouders, hebben doorgaans ook hogere verwachtingen van de leerprestaties van het kind van deze ouders. Het omgekeerde geldt overigens ook: hoe meer zij van de leerlingprestaties verwachten, des te positiever is hun indruk van ouderlijke betrokkenheid (Smit e.a., 2006).
   Smit e.a. trekken daarnaast de opmerkelijke conclusie dat docenten positiever oordelen over de betrokkenheid van ouders die trouw de ouderavonden bezoeken dan van ouders die zich daar zelden of nooit laten zien. Of ouders ook op andere momenten met de docent in gesprek zijn, blijkt van minder betekenis.

Wat zeggen leerlingen?

Het is interessant om niet alleen naar opvattingen van onderwijskundigen en naar wetenschappelijk onderzoek te kijken, maar om ook te luisteren naar de leerlingen zelf. Welke rol spelen hun ouders volgens hen in hun schoolloopbaan?

Jongeren (16 jaar) geven in een interview aan hoe belangrijk zij het vinden dat hun ouders hen stimuleren; zij noemen dat één van de belangrijkste taken van hun ouders. John zegt: “Zonder mijn ouders zou ik mijn huiswerk ook maken. Daar spoor ik mijzelf toe aan. Ze helpen me wel eens en motiveren mij. In die zin zijn mijn ouders een soort huiswerkbegeleiders.”

De geïnterviewde jongeren geven ook aan dat de school goed moet communiceren met hun ouders; daar is volgens hen vaak enorme winst te halen. Laura: “Neem nou mijn buitenlandse stage. Mijn ouders zijn bezorgd dat ik alleen naar een Engelstalig land moet. De school informeert ons wat er van ons wordt verwacht, maar overlegt niet met mijn ouders. Nu de school niet uit is op samenwerking met mijn ouders, is het voor mij echt niet relaxed.” Jim: “Ik vind het heel belangrijk dat de school en mijn ouders verantwoording aan elkaar afleggen. De school over wat zij doet en mijn ouders over wat ik doe. Als ik bijvoorbeeld ziek ben, dan heeft de school er – wanneer dat nodig is – recht op dat mijn ouders vertellen wat er aan de hand is.” Laura maakt nog een tweede opmerking over de communicatie tussen school en ouders: “Ik vind het goed dat er groepsgesprekken met ouders zijn. Voordat mijn moeder naar zo’n gesprek gaat, vraagt ze mij altijd of ik nog belangrijke dingen heb. Zo kan zij inbrengen wat ik belangrijk vind.”

Twee leerlingen van 13 jaar zijn eveneens helder over de rol van hun ouders. Jennifer: “Mijn ouders helpen me als iets niet lukt. Ik heb dyslexie, dus ik heb ze soms nodig om mijn huiswerk te maken, want daar doe ik veel langer over dan andere kinderen in mijn klas. Verder vind ik het heel fijn dat mijn ouders vaak met mijn mentor overleggen. Als ik bijvoorbeeld te veel huiswerk heb of als er iets niet goed gaat in de klas, lossen zij dat samen op.” Ruben: “Ouders staan altijd klaar voor hun eigen kind. Daarom zijn ouders belangrijk op school en moet de school met ouders samenwerken.”

Naomi (6 jaar): “Ik vind het fijn dat papa en mama soms meegaan naar school. Dan zien ze wat ik doe op school. Soms gaan papa en mama op school over mij praten, dan hoor ik hoe ik het doe op school. Ik vind het ook fijn dat papa en mama mij soms dezelfde dingen leren als op school. Dan kan ik het beter onthouden.”

Conclusie

Samenwerking tussen school en ouders is effectief wanneer deze zich kenmerkt door een niet-vrijblijvende en gelijkwaardige samenwerking tussen ouders en school waarin ouders en school vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid werken aan de (school)ontwikkeling van het kind.

In de praktijk…

In de praktijk betekent dit voor leraren en schooldirecties het toepassen van vier essentiële uitgangspunten. Zij zijn door het opkomen voor deze uitgangspunten een goede ambassadeur, niet van ouders, maar van de sámenwerking tussen school en ouders en dus ambassadeur van het kind. Ieder kind heeft immers recht op een goede samenwerking tussen school en ouders?

Uitgangspunt 1

Denken en werken vanuit een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid.

Onderwijs is per definitie een gezamenlijke verantwoordelijkheid van school en ouders. Kinderen doen het beter, blijven langer op school en houden meer van de school wanneer scholen, gezinnen en de samenleving samenwerken in het leerproces van kinderen (Henderson en Mapp 2002).

Uitgangspunt 2

Handelen vanuit gelijkwaardigheid en collega’s daarop aanspreken in het belang van de leerling.

Ouderbetrokkenheid betekent een gelijkwaardig contact tussen school en ouders. Medewerkers van de school en ouders hebben hun eigen actieve inbreng, en de plaatsen waar gesprekken worden gevoerd zijn voor iedereen comfortabel en gelijkwaardig. Ook is er voldoende tijd voor alle deelnemers. Gesprekken met ouders kunnen zodoende nooit alleen maar het informeren van ouders zijn. Ouders worden gezien als deskundige ouders. Gelijkwaardigheid betekent ook dat het leerlingdossier voor ouders open staat (bijvoorbeeld digitaal). Informatie van leraren én ouders vindt hierin een plaats. Dit stimuleert dat school en ouders met één mond praten in het belang van de leerling, zorgt dat ouders mee verantwoordelijk voor het onderwijsproces zijn en maakt eventuele verschillen in de ontwikkeling van de leerling tussen school en thuis gemakkelijker zichtbaar. Deze verschillen kunnen dienen als basis voor een gemeenschappelijke aanpak. Bijvoorbeeld een kind dat op school nogal verlegen is kan (als reactie daarop?) thuis onhandelbaar zijn.

Uitgangspunt 3

Respect

Handelen en spreken vanuit respect. Op school dient er positief gesproken te worden over ouders. Natuurlijk is het zo dat sommige leraren even hun verhaal kwijt moeten wanneer ouders heftig reageren, maar dat moet altijd in een professionele context. Bijvoorbeeld in een één-op-één gesprek met de directeur van de school. Leraren mogen respect jegens ouders van elkaar eisen in het belang van de leerling.

Uitgangspunt 4

Hoge verwachtingen stimuleren ten aanzien van ouders!

Laagopgeleide ouders, allochtone ouders… kun je van hen wel iets verwachten? Juist deze ouders hebben een extra zetje nodig! Zij hebben dikwijls hoge verwachting van de school en te lage verwachtingen van zichzelf.

Volgens de Amerikaanse wetenschapper Anne Henderson moet ouderbetrokkenheid namelijk altijd gericht zijn op het verhogen van leerprestaties.

Als school verhoog je ouderbetrokkenheid door ouders:

• steeds te laten weten dat ze betrokken móeten zijn, in het belang van hun kind;
• te helpen om zich capabel te voelen, de school heeft hier een taak in;
• zich uitgenodigd en welkom te laten voelen om bij te dragen aan de leerontwikkeling van hun kind.

Wanneer je merkt dat je collega’s te lage verwachtingen van ouders hebben, maak dit dan bespreekbaar met hen.

Soms is het nodig om bepaalde groepen ouders extra te begeleiden in hun taak om hun kind te ondersteunen in het leerproces. Een goede vorm om ouderbetrokkenheid in dit kader vorm te geven is het organiseren van zogenaamde Family Learning Events. Ook ouders moeten namelijk voortdurend geschoold worden om hun belangrijke taak uit te kunnen voeren in het onderwijs aan hun kind. Voor allochtone ouders zien deze Family Learning Events er anders uit dan voor hoogopgeleide ouders, maar beide groepen hebben ze nodig. Bijvoorbeeld studieavonden voor ouders en voor sommige ouders moet er veelaandacht worden besteed aan talige activiteiten. Ouders mogen erop aangesproken worden wanneer zij deze bijeenkomsten niet bezoeken. Ouderbetrokkenheid is immers een niet-vrijblijvende en gelijkwaardige samenwerking tussen ouders en school waarin ouders en school vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid werken aan de (school)ontwikkeling van het kind?

Literatuur

Henderson en Mapp (2002)  ‘A New Wave of Evidence: The impact of School, Family and Community Connections on Stucent Achievement’

De Vries (2010)  ‘Handboek Ouders in de school’ Amersfoort, CPS